Bierzemy udział w badaniach krajowych i międzynarodowych, jedno i wieloośrodkowych niesponsorowanych i sponsorowanych, w tym w badaniach z randomizacją kontrolowanych placebo. Szereg projektów dotyczy prewencji pierwotnej lub wtórnej cukrzycy typu 1. Wszystkie badania zakończone są publikacjami w czasopismach z listy Filadelfijskiej. Młodzi asystenci i rezydenci z naszej kliniki byli wielokrotnie zapraszani na Science School International Society for Pediatric and Adolescent Diabetes, ISPAD. W 2021 roku rezydentka, lek. Emila Kowalczyk-Korcz zdobyła w trakcie ISPAD Science School nagrodę Juvenile Diabetes Research Foundation, JDRF za przedstawienie projektu badania cross-over z randomizacją dotyczącego zwiększenia dawki insuliny na posiłek o wysokim indeksie glikemicznym (Nutrients. 2024 Jan 16;16(2):263. doi: 10.3390/nu16020263).

Europejska Sieć Referencyjna ds. Rzadkich Zaburzeń Endokrynologicznych (Endo-ERN)

Nasz ośrodek od 2017 roku jest włączony do Europejskiej Sieci Referencyjnej ds. Rzadkich Zaburzeń Endokrynologicznych (European Reference Network on Rare Endocrine Conditions, Endo-ERN,  https://endo-ern.eu/pl/) w kategorii zaburzenia genetyczne homeostazy glukozy (MTG3).

Celem naszej sieci jest zapewnienie profesjonalnej opieki dzieciom z rzadką postacią cukrzycy, hiperinsulinizmem i innymi formami hipoglikemii oraz zespołami insulinooporności. Należą do nich pacjenci z wyjątkową przyczyną cukrzycy (np. mutacje receptora insuliny), pacjenci z bardzo niestabilną i/lub trudną do leczenia cukrzycą (np. cukrzyca noworodkowa), pacjenci z nietypowymi chorobami współistniejącymi. (doi: 10.1007/s12020-021-02622-3)

BADANIA KLINICZNE W TRAKCIE REALIZACJI:

PRIFEN, Prolonged Remission Induced by FENofibrate

Grant Agencji Badań Medycznych grant nr 2019/ABM/01/00054. Badanie dwuośrodkowe, z randomizacją, podwójnie ślepą próbą, kontrolowane placebo. Celem badania jest ocena czy podanie leku fenofibrat poprawi wydzielanie insuliny przez komórki β trzustki u dzieci i młodzieży z nowo rozpoznaną cukrzycą typu 1 i wydłuży okres częściowej remisji. Fenofibrat zmienia metabolizm sfingolipidów, zwiększa stężenie sulfatydu i redukuje stan zapalny w wysepkach trzustki u chorych na cukrzycę typu 1. Zwiększenie stężenia sulfatydu i zmniejszenie stanu zapalnego w wysepkach trzustkowych zapobiega cukrzycy u myszy, co sugeruje, że regulacja biosyntezy sulfatydów może stanowić obiecującą drogę terapeutyczną w cukrzycy typu 1. Planowane zakończenie badania listopadzie 2025 (DOI: 10.1136/bmjopen-2023-076882).

SWEET, Adolescent diabeteS: Working to crEate CEnTers of Reference

Nasz ośrodek od 2008 roku bierze udział w projekcie SWEET. W latach 2008-2011 projekt EU zdrowie publiczne  2007104. Od 2011 roku do chwili obecnej program SWEET jest kontynuowany,  SWEET e.V. stała się zarejestrowaną organizacją charytatywną, ściśle powiązaną z organizacjami naukowymi, takimi jak International Society for Pediatric and Adolescent Diabetes, ISPAD oraz Food and Drug Administration, FDA. Projekt SWEET skupia międzynarodowe ośrodki z całego świata. Głównym celem jest utrzymanie i rozszerzenie wysokiej jakości profesjonalnej sieci leczenia i opieki nad dziećmi i młodzieżą z cukrzycą typu 1, w oparciu o uzgodnione standardy opieki, międzynarodowe wytyczne i kontrolę jakości. Celem projektu jest poprawa pediatrycznej opieki diabetologicznej, stworzenie centrów referencyjnych opieki nad dzieckiem z cukrzycą  https://www.sweet-project.org/. Klinika Diabetologii Dziecięcej i Pediatrii od wielu lat jest centrum referencyjnym SWEET.

EDENT1FI, European action for the Diagnosis of Early Non-clinical Type 1 diabetes For Disease Interception

Badanie przesiewowe w kierunku bezobjawowej, wczesnej fazy cukrzycy typu 1 u dzieci prowadzone w latach 2024-2028. Badanie wieloośrodkowe, międzynarodowe, grant Innovative Health Initiative EU, prowadzone przez WUM. Celem projektu jest badanie przesiewowe 20 000 dzieci w kierunku wczesnej,

bezobjawowej fazy cukrzycy typu 1 oraz objęcie opieką medyczną dzieci z dodatnimi autoprzeciwciałami przeciw komórkom beta trzustki. Wiadomo, że dzięki badaniom przesiewowym w kierunku cukrzycy typu 1 zredukowano częstość i ciężkość kwasicy ketonowej, skrócono czas hospitalizacji dzieci, młodzi pacjenci mieli również większą produkcję endogennej insuliny przy rozpoznaniu cukrzycy co pozwoliło na wydłużenie częściowej remisji, a w przyszłości dało szansę na włączenie do programów prewencji wtórnej cukrzycy. Badanie jest prowadzone we współpracy z Zakładem Badań Przesiewowych Instytutu Matki i Dziecka, Fundacją dla Dzieci i Dorosłych z Cukrzycą oraz poradniami pediatrycznymi.

Zapraszamy do wzięcia udziału w projekcie. Z kilku kropli krwi można się dowiedzieć, czy dziecko jest chore na cukrzycę typu 1.

SINT1A, Suplementation Bifidobacterium INfantis for Mitigation of Type 1 Diabetes Autoimmunity

Badanie prewencji pierwotnej cukrzycy typu 1 (2021-2027), wieloośrodkowe, międzynarodowe (Polska, Niemcy, Belgia, Wielka Brytania, Szwecja), z randomizacją, podwójnie zaślepione, kontrolowane placebo. Celem badania jest ocena czy codzienne podawanie Bifidobacterium longum niemowlętom z podwyższonym ryzykiem genetycznym cukrzycy typu 1 zmniejsza częstość występowania autoprzeciwciał przeciw antygenom wysp trzustkowych. Do badania włączyliśmy 250 niemowląt. Dzieci otrzymują w pierwszym roku życia Bifidobacterium longum i pozostają pod naszą opieką do 3-6. roku życia. (DOI: 10.1136/bmjopen-2021-052449).

FABULINUS, FrexalimAB in preservation of endogenous insULIN secretion compared to placebo in adUlts and adolescents on top of inSulin therapy

Badanie FABULINUS to wieloośrodkowe, randomizowane, podwójnie zaślepione badanie kliniczne fazy 2b, prowadzone w celu oceny skuteczności i bezpieczeństwa frexalimabu – przeciwciała monoklonalnego, będącego antagonistą CD40L, dla zachowania i ochrony funkcji komórek beta trzustki, u pacjentów ze świeżo rozpoznaną cukrzycą typu 1, stosujących insulinoterapię.

Cukrzyca typu 1, spowodowana jest autoimmunologiczną destrukcją komórek beta trzustki, która dokonuje się m.in. za pomocą autoreaktywnych limfocytów typu B i typu L. Obecne badania kliniczne dowodzą, że u dzieci, nastolatków oraz młodych dorosłych (poniżej 22. roku życia) z cukrzycą typu 1, choroba postępuje bardziej gwałtownie niż wśród dorosłych w wieku powyżej 22 lat. Przyspieszenie i nasilenie tego procesu jest związane z większą aktywnością destrukcyjną limfocytów typu B i typu L, która jest zależna m.in. od cząsteczki CD40L.

Badanie dotyczy ustalenia optymalnej dawki dla młodzieży i młodych dorosłych (12 – 21 lat) oraz oceny bezpieczeństwa i skuteczności terapii w porównaniu z placebo. Składa się z dwóch części – zakończonej już części A, w której osoby dorosłe (w wieku 18-35 lat) przyjmowały odpowiednią dawkę (dawkę 3.) frexalimabu lub placebo przez okres 2 lat, celem oceny skuteczności preparatu w ochronie funkcji komórek beta trzustki oraz części B – obecnie prowadzonej – w której nastolatkowie oraz młodzi dorośli (w wieku 12-21 lat) przyjmują jedną z trzech dawek (dawka 1., 2., 3.) frexalimabu lub placebo przez okres 2 lat. Część B tego badania służy również do oceny najbardziej optymalnej dawki w zachowaniu funkcji komórek beta trzustki u pacjentów ze świeżorozpoznaną cukrzycą typu 1.

Do obecnej części badania (części B) rekrutowane są osoby w wieku 12-21 lat (w naszym ośrodku w wieku 12-17 lat), ze świeżorozpoznaną cukrzycą typu 1, leczone insulinoterapią trwającą mniej niż 90 dni od czasu jej wdrożenia. Więcej informacji dotyczących badania – https://www.clinicaltrials.gov/study/NCT06111586 lub osobiście w Klinice Diabetologii Dziecięcej i Pediatrii DSK UCK WUM.

UKOŃCZONE BADANIA KLINICZNE I PROJEKTY:

GPPAD, The Global Platform for the Prevention of Autoimmune Diabetes

Platforma GPPAD została założona w 2015 roku. Jej celem jest zapewnienie międzynarodowej infrastruktury, która umożliwi prowadzenie badań w kierunku prewencji pierwotnej cukrzycy typu 1. Wszystkie badania są przeprowadzane w oparciu o program identyfikacji niemowląt z podwyższonym ryzykiem genetycznej predyspozycji do zachorowania na cukrzycę typu 1. Koordynatorem badań prowadzonych w ramach GPPAD jest prof. Anette-Gabriele Ziegler. Projekty są finansowane przez fundację charytatywną Helmsley Charitable Trust (https://www.gppad.org/pl/).

W ramach GPPAD w latach 2018-2023 we współpracy z Zakładem Badań Przesiewowych Instytutu Matki i Dziecka zidentyfikowaliśmy ~1500 noworodków ze zwiększonym ryzykiem genetycznym zachorowania na cukrzycę typu 1. W tym celu objęto badaniami przesiewowymi  ~15 000 noworodków, z tej grupy u ~1% dzieci potwierdzono badaniami genetycznymi 10% ryzyko pojawienia się autoprzeciwciał przeciw komórkom beta trzustki do 6. roku życia. Wszystkie Rodziny zostały poinformowane o wynikach badania oraz objawach cukrzycy. Część Rodziców wyraziła zgodę na udział w badaniach prewencji cukrzycy typu 1. (doi: 10.1111/pedi.12870).

POINT, Primary Oral Insulin Trial

Badanie prewencji pierwotnej cukrzycy typu 1 wieloośrodkowe, międzynarodowe (Polska, Niemcy, Belgia, Wielka Brytania, Szwecja) z randomizacją, podwójnie zaślepione, kontrolowane placebo prowadzone w latach 2018-2024. Celem badania była ocena czy codzienne podawanie insuliny niemowlętom z podwyższonym ryzykiem genetycznym cukrzycy typu 1 zmniejsza częstość występowania autoprzeciwciał przeciwko komórkom beta. W naszym ośrodku włączyliśmy do badania 242 niemowląt, dzieci otrzymywały przez rok leczenie doustną insuliną, następnie były pod naszą obserwacją i opieką do 3-6. roku życia.  Obecnie wyniki badania są w trakcie opracowania statystycznego. (doi: 10.1136/bmjopen-2018-028578)

Wstępna analiza wykazała, że skorygowany względem płci, wieku i kraju współczynnik ryzyka rozwoju autoprzeciwciał przeciw antygenom wysp trzustkowych, gdy dzieci uzyskały dodatni wynik testu na obecność przeciwciał SARS-CoV-2, wynosił 3,5 (95% CI, 1,6-7,7; P = .002). (JAMA. 2023 Sep 26;330(12):1151-1160. doi: 10.1001/jama.2023.16348.)

BMI we wczesnym dzieciństwie wzrosło podczas pandemii COVID-19. Wyższe skorygowane względem wieku BMI i ryzyko nadwagi w wieku 9. miesięcy były związane ze zwiększonym ryzykiem rozwoju autoprzeciwciał przeciw antygenom wysp trzustkowych do 5,5 roku życia (odpowiednio HR 1,16; 95% CI 1,01, 1,32 i HR 1,68, 95% CI 1,00, 2,82). (Diabetologia. 2024 Apr;67(4):670-678. doi: 10.1007/s00125-023-06079-z).

PROTECT: Teplizumab Preserves Beta-Cell Function in Newly Diagnosed Type 1 Diabetes

PRV-031-001

Badanie fazy 3, międzynarodowe, z randomizacją, podwójnie zaślepione, kontrolowane placebo oceniające skuteczność i bezpieczeństwo stosowania teplizumabu (PRV-031-001), humanizowanego, przeciwciała monoklonalnego anty-CD3, u dzieci i młodzieży z nowo zdiagnozowaną cukrzycą typu 1. Dwa 12-dniowe kursy teplizumabu u dzieci i młodzieży z nowo rozpoznaną cukrzycą typu 1 wykazały korzyści w odniesieniu do pierwszorzędowego punktu końcowego, jakim było zachowanie funkcji komórek β. W 78. tygodniu pacjenci leczeni teplizumabem (217 pacjentów) mieli znacząco wyższe poziomy stymulowanego C-peptydu niż pacjenci otrzymujący placebo (111 pacjentów). Obecnie prowadzone jest obserwacja pacjentów po leczeniu (PRV-031-003). Badanie sponsorowane przez Provention Bio i Sanofi (N Engl J Med. 2023 Dec 7;389(23):2151-2161. doi: 10.1056/NEJMoa2308743).